Metoda NDT-Bobath

Twórcami neurofizjologicznej koncepcji usprawniania (NDT, ang. Neurodevelopmental Treatment) w latach 40-stych naszego stulecia byli lekarz neurolog Karl Bobath i fizjoterapeutka Berta Bobath. W latach 50-tych kontynuatorkami oraz autorkami programu terapii dla niemowląt były pediatra Elizabeth Koenig i fizjoterapeuta Marry Quinton. Podstawą badań Bobathów była ocena zachowań ruchowych dorosłych pacjentów z uszkodzeniem centralnego układu nerwowego oraz analiza zachowań ruchowych prawidłowych u noworodka, niemowlęcia i dziecka zdrowego oraz z uszkodzonym centralnym układem nerwowym. Współczesna nazwa tego sposobu usprawniania brzmi NDT-Bobath.

Skrót ten oznacza:

N - Neuro – stosowane w zaburzeniach ruchowych pochodzenia ośrodkowego i dotyczące będącego w rozwoju mózgu,

D - Developmental - (rozwojowe), czyli oparte o szczegółową analizę rozwoju psychomotorycznego,

T - Treatment - (usprawnianie), czyli terapia oparta o tzw. manipulację punktami kluczowymi.

Polska nazwa powyższej koncepcji mogłaby brzmieć usprawnianie nerwowo-rozwojowe.

Państwo Bobath uznali, iż istotną rzeczą jest znajomość prawidłowego rozwoju dziecka (studium zachowań ruchowych), dzięki której można zrozumieć występujące zaburzenia oraz nieprawidłowości rozwojowe. Studium zachowań ruchowych służy ocenie:

  • umożliwia wczesne wykrycie zaburzeń rozwoju ruchowego pochodzenia centralnego,
  • umożliwia planowanie programu wczesnej interwencji,
  • stopnia dojrzałości ośrodkowego układu nerwowego,
  • funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego.

Berta Bobath – pracując z dorosłymi pacjentami po przebytym udarze mózgu i stosując powszechne wówczas ćwiczenia rozluźniające i relaksacyjne – zauważyła, że pewne zmiany ułożenia ich ciała wpływają modyfikująco na spastyczność. Karel Bobath poszukiwał teoretycznego uzasadnienia dla poczynionych przez żonę obserwacji w badaniach czołowych neurofizjologów. Z ich doświadczeń wynikało bowiem, że działając stale tym samym bodźcem można uzyskać u zwierzęcia doświadczalnego modyfikację odpowiedzi odruchowej dzięki zmianie pozycji jego ciała. Podobne zachowania obserwowali Bobathowie u dorosłych pacjentów z uszkodzeniem mózgu, co wskazywało jednoznacznie, że pomimo uszkodzenia istnieje możliwość wpływania na centralny układ nerwowy, a środkiem modyfikującym ośrodkową kontrolę ruchu może być zmiana pozycji ciała.

Stworzyli oni doskonałe i niepowtarzalne narzędzie – studium zachowań ruchowych – służące zarówno ocenie stopnia dojrzałości centralnego układu nerwowego, ocenie jego funkcjonowania, jak i wykrywaniu oraz określaniu zaburzeń jego struktury i funkcji, a także (co ważniejsze) planowaniu postępowania usprawniającego. W ten sposób wnikliwa analiza przebiegu prawidłowego oraz zaburzonego psychomotorycznego stała się neurofizjologicznym fundamentem koncepcji postępowania usprawniającego.